सबैभन्दा राम्रो फल : गोलभेँडा

गोलभेँडा (टमाटर) संसारको सबैभन्दा राम्रो फल हो। यो हामीले भनेको होइन, अमेरिकी स्वास्थ्य एजेन्सी ‘सेन्टर्स फर डिजिज कन्ट्रोल एण्ड प्रिभेन्सन’ (सीडीसी) का पोषण विज्ञहरूले बताएका हुन्।

यसका लागि उनीहरूले पोषक तत्त्वले भरिपूर्ण संसारका ४१ वटा फलफूल र तरकारीहरू छनोट गरेका थिए। यो अध्ययनमा गोलभेँडाको न्युट्रिएन्ट डेन्सिटी (पोषण घनत्व) २०.३७ रहेको पाइयो। यो सूचीमा रहेका सबै फलफूल र तरकारीमध्ये सबैभन्दा बढी थियो।

गोलभेँडामा लाइकोपीन जस्तो शक्तिशाली एन्टिअक्सिडेन्ट हुन्छ, जसले मुटुलाई स्वस्थ राख्छ र शरीरमा अक्सिडेटिभ स्ट्रेस कम गर्छ। यो भिटामिन सी, भिटामिन के र पोटासियम जस्ता भिटामिन तथा मिनरल्सले भरिपूर्ण हुन्छ।

तपाईंको मनमा प्रश्न उठ्न सक्छ, गोलभेँडा कसरी फल हो ? वास्तवमा वैज्ञानिक रूपमा गोलभेँडा फल नै हो, किनकि यो फूलबाट विकसित हुन्छ र यसको भित्र बीउ हुन्छन्। यद्यपि, खानपान र पकाउने शैलीमा यसलाई तरकारीको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। त्यसैले आम मानिसहरू यसलाई तरकारी मान्छन्।

आज हामी गोलभेँडाको बारेमा कुरा गर्नेछौं। साथै जान्नेछौँ, यसमा कुन-कुन भिटामिन र मिनरल्स हुन्छन्? गोलभेँडाका स्वास्थ्य फाइदाहरू के के हुन्? कस्ता मानिसले गोलभेँडा खानु हुँदैन?

• गोलभेँडाको पोषण मान

गोलभेँडा कम क्यालोरी र उच्च पानीको मात्रा भएको खाना हो। त्यसैले यसलाई स्वस्थ आहारको महत्त्वपूर्ण हिस्सा मानिन्छ। १०० ग्राम गोलभेँडामा लगभग १८-२० क्यालोरी हुन्छ। यसमा कार्बोहाइड्रेट कम हुन्छ भने फाइबर प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ। यसमा बोसो (फ्याट) लगभग नगन्य हुन्छ।

गोलभेँडा धेरै आवश्यक भिटामिन र मिनरल्सको राम्रो स्रोत हो। यसमा भिटामिन सी प्रशस्त मात्रामा हुन्छ, जसले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता (इम्युनिटी) बलियो बनाउन र शरीरमा आइरन सोस्न मद्दत गर्छ। भिटामिन ए आँखा र छालाको स्वास्थ्यका लागि आवश्यक छ।

• गोलभेँडा खानुका फाइदाहरू

गोलभेँडा खाँदा धेरै प्रकारका स्वास्थ्य लाभहरू हुन्छन्:

• गोलभेँडामा पाइने फाइबरले पाचन सुधार गर्न मद्दत गर्छ र कब्जियतको समस्या कम गर्छ।

• भिटामिन सी र एन्टिअक्सिडेन्टले इम्युन सिस्टम बलियो बनाउँछन्।

• पोटासियमले रक्तचाप नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ।

• गोलभेँडाको नियमित सेवन मुटुको स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक छ र यसले शरीरको सुन्निने समस्या कम गर्न सक्छ।

• यसमा पानीको मात्रा बढी हुने भएकाले शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्न मद्दत गर्छ।

• यो तौल नियन्त्रण गर्न र छालाको स्वास्थ्यका लागि पनि फाइदाजनक मानिन्छ।

• गोलभेँडामा पाइने एन्टिअक्सिडेन्टका फाइदा

गोलभेँडामा लाइकोपीन, बिटा-क्यारोटीन र भिटामिन सी जस्ता शक्तिशाली एन्टिअक्सिडेन्ट हुन्छन्।

• यिनले शरीरमा कोषिकाहरूलाई नोक्सान पुर्‍याउने फ्री र्‍याडिकल्सलाई निष्प्रभावी बनाउँछन्।

• यसले शरीर सुन्निने समस्या कम हुन्छ र मुटु रोगको जोखिम घट्छ।

• लाइकोपीनले केही प्रकारका क्यान्सरको खतरा कम गर्न पनि मद्दत गर्न सक्छ।

• यी एन्टिअक्सिडेन्टले छालालाई समय अगावै बुढो हुनबाट बचाउँछन् र इम्युनिटी बलियो बनाउँछन्।

• के गोलभेँडा मुटुका बिरामीका लागि पनि फाइदाजनक छ?

हो, गोलभेँडा मुटुका बिरामीका लागि फाइदाजनक मानिन्छ।

• यसमा पाइने पोटासियमले रक्तचाप नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ, जसले मुटुमा पर्ने दबाब कम हुन्छ।

• लाइकोपीनले खराब कोलेस्ट्रोल (एलडीएल) कम गर्न र धमनीहरू सुन्निने घटाउन सहयोग गर्न सक्छ।

• गोलभेँडाको फाइबरले मुटुको स्वास्थ्यलाई सहयोग गर्छ।

• के मधुमेहका बिरामीले गोलभेँडा खानु सुरक्षित छ ?

मधुमेहका बिरामीका लागि गोलभेँडा खानु सामान्यतया सुरक्षित मानिन्छ।

• गोलभेँडामा क्यालोरी र प्राकृतिक चिनी कम हुन्छ।

• यसको ग्लाइसेमिक इन्डेक्स कम हुन्छ, अर्थात् यसले रगतमा सुगरको मात्रा ह्वात्तै बढाउँदैन।

• गोलभेँडामा रहेको फाइबरले सुगर सोस्ने प्रक्रियालाई ढिलो बनाउँछ, जसले रगतमा ग्लुकोजको स्तर नियन्त्रणमा रहन्छ।

• यसका एन्टिअक्सिडेन्टले मधुमेहसँग सम्बन्धित इन्फ्लेमेसन र जटिलताहरू कम गर्न मद्दत गर्न सक्छन्।

• के गर्भावस्थामा गोलभेँडा खानु सुरक्षित छ?

गर्भावस्थामा गोलभेँडा खानु सुरक्षित र फाइदाजनक मानिन्छ।

• यसमा पाइने फोलेटले भ्रूणको मस्तिष्क र मेरुदण्डको विकासमा मद्दत गर्छ।

• भिटामिन सीले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ र आइरन सोस्न मद्दत गर्छ, जसले रक्तअल्पता (एनिमिया) को खतरा कम हुन्छ।

• गोलभेँडामा पानीको मात्रा बढी हुनाले शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्न मद्दत गर्छ।

• धेरै मात्रामा वा खाली पेटमा गोलभेँडा खाँदा केही महिलाहरूमा एसिडिटी हुन सक्छ। त्यसैले सन्तुलित मात्रामा मात्र खानुपर्छ।

• दिनहुँ कति गोलभेँडा खाने ?

धेरैजसो मानिसका लागि दिनहुँ गोलभेँडा खानु सुरक्षित छ, तर यसको मात्रा सन्तुलित हुनुपर्छ। दिनमा १ देखि २ वटा मध्यम आकारका गोलभेँडा वा एक कचौरा गोलभेँडाको सलाद खानु सुरक्षित मानिन्छ।

यसबाट शरीरलाई भिटामिन, मिनरल्स र एन्टिअक्सिडेन्ट प्राप्त हुन्छ। धेरै गोलभेँडा खाँदा केही मानिसमा एसिडिटी, ग्यास वा पेट पोल्ने समस्या हुन सक्छ। त्यसैले यसलाई दिनहुँको खानामा समावेश गर्नुहोस्, तर अत्यधिक खानु हुँदैन।

• के गोलभेँडालाई पकाएर र काँचै खानुको फाइदा एउटै हुन्छ?

गोलभेँडालाई पकाएर वा नपकाई, दुवै तरिकाले खानु स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक छ, तर यिनका पोषण लाभहरू अलिकति फरक हुन्छन्। गोलभेँडा काँचै खाँदा भिटामिन सी बढी मात्रामा पाइन्छ, जुन इम्युनिटीका लागि आवश्यक छ।

गोलभेँडालाई पकाउँदा लाइकोपीन बढी सक्रिय हुन्छ, जसले मुटु र क्यान्सर रोकथाममा मद्दत गर्छ। खाना वा सलादमा कहिले पकाएर त कहिले काँचै समावेश गर्नु राम्रो मानिन्छ, ताकि दुवै प्रकारका पोषक तत्त्वहरूको फाइदा लिन सकियोस्।

• गोलभेँडाको जुस वा सुप पिउनु कति फाइदाजनक छ?

गोलभेँडाको जुस र सुप पचाउन सजिलो हुन्छ र शरीरलाई एन्टिअक्सिडेन्ट पनि दिन्छ। सुप वा हल्का पकाएको जुसले लाइकोपीन सोस्ने क्षमता बढाउँछ।

यसले शरीरमा पानीको कमी हुन दिँदैन र भोक नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ। यद्यपि, बजारमा पाइने गोलभेँडाको जुसमा नुन बढी हुन सक्छ, जुन मुटु र रक्तचापका लागि हानिकारक हुन्छ। त्यसैले घरमै कम नुन, चिनी वा क्रिम नराखी बनाइएको सुप वा जुस बढी फाइदाजनक हुन्छ।

• छाला र कपालको स्वास्थ्यका लागि गोलभेँडा कसरी फाइदाजनक छ?

गोलभेँडा छाला र कपालको स्वास्थ्यका लागि पनि फाइदाजनक छ।

• यसमा पाइने भिटामिन सीले कोलेजन बनाउन मद्दत गर्छ, जसले छालामा कसिलोपन र चमक ल्याउँछ।

• लाइकोपीनले छालालाई घामको हानिकारक किरणहरूबाट हुने नोक्सानबाट बचाउन मद्दत गर्न सक्छ।

• गोलभेँडाका एन्टिअक्सिडेन्टले बुढ्यौली प्रक्रियालाई ढिलो बनाउँछन्।

• कपालका लागि यसले टाउकोको छालाको स्वास्थ्य सुधार गर्छ र कपालको जरालाई पोषण दिन्छ।

• के गोलभेँडाले तौल घटाउन मद्दत गर्छ?

गोलभेँडा तौल घटाउन सहयोगी मानिन्छ किनकि यो कम क्यालोरी र उच्च पानीको मात्रा भएको खाना हो। गोलभेँडा खाँदा पेट भरिएको महसुस हुन्छ, जसले बारम्बार खाने इच्छा कम गराउँछ।

यसमा पाइने फाइबरले पाचन सुधार गर्छ र मेटाबोलिजमलाई सहयोग गर्छ। गोलभेँडामा फ्याट र चिनी धेरै कम हुन्छ, त्यसैले यो तौल घटाउने डाइटको लागि राम्रो विकल्प हो।

• के गोलभेँडाले एसिडिटी वा ग्यास बढाउन सक्छ?

गोलभेँडा प्राकृतिक रूपमै अम्लीय हुन्छ, त्यसैले केही मानिसहरूमा यसले एसिडिटी वा पेट पोल्ने समस्या बढाउन सक्छ। जुन मानिसहरूलाई पहिले देखि नै ग्यास वा ‘ग्यास्ट्रो-इसोफेगल रिफ्लक्स डिजिज’ को समस्या छ, उनीहरूलाई काँचो गोलभेँडा खाँदा समस्या बढ्न सक्छ।

खाली पेट वा धेरै मात्रामा गोलभेँडा खाँदा पेट पोल्ने सम्भावना रहन्छ। यस्ता मानिसहरूका लागि गोलभेँडालाई पकाएर, कम मात्रामा र खानासँगै खानु बढी सुरक्षित हुन्छ।

• कस्ता व्यक्तिले गोलभेँडा खानु हुँदैन वा कम मात्रामा खानुपर्छ?

तल उल्लेखित समस्या भएकाहरूले गोलभेँडा खानुअघि ध्यान दिनुपर्छ-

• जसलाई गम्भीर एसिडिटी, रिफ्लक्स डिजिज, पेट पोल्ने वा अल्सरको समस्या छ।

• मिर्गौलामा पत्थरीको समस्या छ भने पनि गोलभेँडा धेरै कम खानुपर्छ, किनकि यसमा अक्सालेट हुन्छन्।

• धेरै संवेदनशील पाचन प्रणाली भएका मानिसहरूमा गोलभेँडाले ग्यास बढाउन सक्छ।

• यस्ता अवस्थामा गोलभेँडालाई पकाएर र कम मात्रामा खानु राम्रो हुन्छ।

एजेन्सीको सहयोगमा